Lesitin-Soya

Aşağıdaki bilgiler Referanslar bölümünde belirtilen yerli ve yabancı kaynaklardan derlenmiş olup, bilgi amaçlıdır.

Lesitin (Lecithin), Soya fasulyesinin sağlıklı yaşama doğal bir hediyesidir. Lesitin, insan vücudundaki yaşayan her hücrenin ihtiyacı olan bir Fosfolipid' dir. Besinlerin hücre içine giriş ve çıkışlarını ayarlayan hücre zarı yapısının büyük kısmı lesitin’ den oluşur. Lesitin, beynin temel yapı taşlarından birisidir. Beynin kuru ağırlığının %30' unu, aynı zamanda sinir sisteminin %17' sini oluşturur. Kas dokusunda özellikle kalp kası dokusunda, endokrin salgı bezlerinde ve böbreklerde bulunan önemli bir yapı taşıdır. Diğer taraftan tüm karaciğer yağlarının %73' ünü kapsar. Lesitin, damarlarda birikmiş olan kolesterol plaketçiklerini küçük parçacıklara böler, böylece damar çeperindeki yığılmaların önlenmesine yardımcı olur. Lesitin, damar sertliğine ve kardiyovasküler hastalıklara (kalp damar hastalıkları) karşı vücudumuzu korumaya yardımcıdır. Kanın vücutta daha rahat dolaşmasını sağlayarak plaketçiklerden ötürü oluşabilecek damar tıkanıklıkları riskini azaltmaya da yardımcı olmaktadır. Ayrıca beyin foknksiyonlarının sağlıklı ve doğru çalışmasına yardımcı olduğu gibi Thiamin' in (B1 vitamini) karaciğerde ve A vitamininin bağırsaklarda emilmesini sağlar. Vücut enerjisine katkıda bulunmasının yanısıra, yaşlanma etkilerinin azaltılmasına, bağışıklık sistemi rahatsızlıklarına, kronik yorgunluk sendromuna ve alkol yüzünden zarar gören karaciğer hücrelerinin onarımına yardımcı olur. Aslında Lesitin, alkol veya başka bir nedenle meydana gelen karaciğer harabiyetlerinin (siroz gibi) giderilmesindeki en önemli maddelerden birisidir. Lesitin vücuttaki yağların taşınmasında önemli bir rol oynar ve hücrelerin kolesterol ve diğer yağları kandan alarak kullanmalarını sağladığı gibi kolesterolden yapılan safra asitlerinin miktarını da arttırır.  Lesitin, kolesterol ve diğer yağların suda dağılmasını ve  vücuttan atılmasını da sağlar. Böylece kandaki kolesterol miktarını düşürmeye yardımcı olur.  Lesitin, kolesterol ve trigiliserid (triglyserid) problemi olan kişiler gerekli olan bir doğal yağ asitidir.Bu özelliği sayesinde de hayati organların ve damarların yağlanmasını engellemeye katkıda bulunur. Lesitin, özellikle kalp ve kan damarları sağlığı için çok önemli bir besin olduğundan, herkes için çok değerlidir. Lesitin fosfor bakımından da oldukça zengin olup, beyine kuvvet ve dinçlik vermek için demir, iyod ve kalsiyum ile birleşir. 

Lesitin ile ilgili yapılan araştırmalarda ciltteki sarı-kahverengi görünüm veren yağ depolanmalarının ortadan kalkmasına yaradığı, vücutta gamma-globulin' i arttırdığı, diyabette (şeker hastalığı) insülin ihtiyacını azalttığı ve sivilce (akne), ekzema ve sedef (psoriasis) gibi cilt hastalıklarının tedavisinde kıymetli bir yardımcı madde olduğu bulunmuştur. Lesitin  güçlü bir beyin besleyicisidir. Aynı zamanda yaşlanmayı yavaşlatan ve kolesterol seviyesini ve kan basıncını (tansiyon) düşürmeye yardımcı bir maddedir. Lesitin bir yağ (lipid) olmasına rağmen, kısmen suda erir, böylece emülsifer, yani yağın donarak katılaşmasını engelleyen bir madde olduğu için bir çok gıda maddesinde, diyet maddelerinde, kozmetikde ve farmasotik preparatlarda da kullanılır. Lesitinin vücuttaki yağları eritme özelliği de vardır. Lesitin' in yemeklerle beraber veya yemekten önce alınımı, vücuda giren yağların depolanmadan yok edilmesini sağlar. Bu nedenle kilo verme amaçlı olarak da kullanılır. Vücutta lesitin eksikliği unutkanlığa, sindirim problemlerine, yağlara karşı tiksintiye, bulantıya, hipertansiyona, eklem ve kas problemlerine neden olabilir. Lesitin, herhangi bir kişinin beslenmesi veya diyeti için akıllıca bir seçimdir çünkü vücut tarafından her gün bol miktarda kullanılır. Aynı zamanda yağda çözülebilen vitaminlerin emilişine (absorption) yardımcı olur (Tiamin ve A vitamini gibi). Lesitin aynı zamanda temel yağ asitlerinden kolin (Phosphatidyl Choline - Fosfadil Kolin) ve inositol’ un başlıca kaynağıdır. Kolin, vücut metabolizması içinde yağların yakılmasına veya sindirimine yardımcı olan lipotropik bir maddedir. Kolin, gliserol ve belli yağ asitleriyle birleşerek lesitin’i oluşturur. Sinir dürtülerinin elektriksel denetiminde temel madde olan asetil-kolin’ in oluşumuna da yardım eder. 

Faydaları ve Kullanım Alanları:

• Damar sertliği ve kalp-damar hastalıklarına karşı vücudumuzu korumaya yardım eder. Damar tıkanıklığı riskini azaltır.

• Vücuttaki yağları eritme özelliği vardır. Vücuda giren yağların depolanmadan yok edilmesini sağlar. Bu nedenle kilo vermeye yardımcıdır. 

• Beyin fonksiyonlarının sağlıklı ve doğru çalışmasına yardımcı olur. Güçlü bir beyin besleyicisidir.

• Kronik yorgunluk sendromuna ve zarar gören karaciğer hücrelerinin onarımına yardımcı olur.

• Yaşlanma etkilerini azaltır.

• Kolesterol seviyesini düşürmeye yardımcı olur.

• Hayati organların ve damarların yağlanmasını engellemeye yardımcı

• Şeker hastalarında insülin ihtiyacını azaltır.

• Sivilce, ekzema, sedef gibi cilt rahatsızlıklarında yardımcı olur.

• Ciltteki sarı-kahverengi görünüm veren yağ depolanmalarının ortadan kalkmasına yardımcı olur.

Ek Bilgi:

FOSFOLİPİDLER:

Bu tür lipitlerin hemen tümü hücre zarlarında (Membran) bulunurlar. Yalnız pek az bir bölümü yağ depolarına gider. Fosfolipidlerde gliserol molekülünün hidroksil gruplarından birisi, yağ asitleri yerine fosforik asitle esterleşmiştir. Bu nedenle de polar bir yapıları vardır. Lesitinler kolin içeren fosfogliseritlerdir. Vücut hücrelerinin zarlarında hem metabolik hem de yapısal açıdan önemli görevler alırlar. Yumurta sarısında bir fosfolipid olan lesitin bol miktarda bulunur. Bir bileşiği çok etkin bir yüzey aktif madde olduğundan akciğerin iç yüzeylerinin birbirine yapışmasına engel olur. Plasmalogenlerse beyin ve kas dokularındaki fosfolipidlerin % 10 ‘ unu oluştururlar. Sfingomiyelinlerse sinir hücreleri ve beyin dokusunda bol bulunan fosfolipidlerdir.

LİPİDLER:

Lipidler suda çözünmeyen ve kloroform, eter, benzen gibi çözücülerde çözünen organik maddelerdir. Lipidler yapılarında yer alan yağ asitlerinin özelliklerine göre belirli sınıflara ayrılırlar. Lipidlerin genel anlamda dört temel işlevleri vardır:

1-) Hücre zarlarının (membran) yapısal elemanıdırlar.

2-) Metabolik yakıtın hücre içi deposudurlar.

3-) Metabolik yakıtın bir taşınma biçimidirler.

4-) Bakteri ve bitki hücrelerinin koruyucu kabuğunu, böceklerin dış kabuklarını ve omurgalıların derilerini oluştururlar.

Lipidler genel çerçevesi içerisinde değerlendirilen, bazı vitamin ve hormonlar gibi,  önemli biyolojik etkinlikleri olan moleküllerde vardır. Lipid moleküllerinin yapı taşları olan yağasitleri hücre ve dokuların çoğunda serbest halde ancak eser (çok az) miktarda bulunur. Tümünün uzun bir hidrokarbon zincirinin (...CH2-CH2-CH2-CH2...) ucunda bir karboksil grubu (HO-C = O) bulunacak biçimde bir yapısı vardır. Hidrokarbon zinciri üzerinde çift bağlar bulunursa yapı doymamış, çift bağ yoksa doymuş yağ asitleri durumundadır. Yağasitlerini birbirlerinden ayırteden özellik hidrokarbon zincirlerinin uzunluğu ve bu zincir üzerindeki doymamış bağların yeri ve sayısıdır. Yağ asitlerinin diğer genel özelliklerini de şöyle sıralayabiliriz. Hemen hemen tümünün zincir yapısındaki karbon sayısı çift numaradır (14,16,18, 22). Doymamış yağ asitleri, doymuş tiplere kıyasla daha fazla oranda bulunurlar. Doymamış yağasitlerince zengin nötral yağlar 5 C sıcaklığa kadar sıvı durumda bulunurlar. Yüksek yapılı organizmalarda en çok olarak bulunan doymamış yağasitleri: Oleik, linoleik ve arakhidonik asitlerdir. Uzun zincirli yağasitleri genelde suda çözünmezler, fakat bunların Na+ (Sodyum) ve K+ (Potasyum) tuzları suda çözünürler. Bu bileşikler günlük yaşamımızda kullandığımız sabunların temel maddesidir.

Referanslar:

1. S. Lieber, S.J Robins, J. Li, et al, Gastroenterology 1994; 106:152-159

2. J.W. Daily III and D.S. Sachan, J Nutr 1995; 125: 1938-1944.

3. Dr. Stephen Davies/Dr. Alan Stewart, Nutritional Medicine,1987

 lesitin lecithin soya fasulye beyin kalp damar karaciğer karaciger alkol alokolik siroz safra taş tas yağ yag asit yorgunluk kolesterol kolin cholin inositol yaşlanma yaşlılık diyet beslenme sertlik hücre lipit lipid enerji hafıza unutkanlık kilo zayıf zayıflamak